Plaka yükleme deneyi
Plaka yükleme deneyi

Plaka yükleme deneyi

Plaka yükleme deneyi zeminin taşıma gücünü belirlemek amacıyla yapılan bir arazi deneyidir. Bu deney rijit bir plakaya uygulanan yük ile birlikte, plakanın yapacağı oturmanın ve göçmenin ölçülmesine dayanmaktadır. Deneyin uygulanması sırasında 30 cm çapında ve 2,5 cm kalınlığında dairesel formda çelik plaka kullanılmaktadır. Plaka, zemin yüzeyine düzgün bir biçimde yerleştirilir. Plaka oturmalardan etkilenmeyecek şekilde mesnetlenir. Deneyin uygulama aşamasında deplasman ölçen hassas saat plaka oturmalarının ölçecek biçimde konumlandırılır. Daha sonra plakanın yüklenmesi işlemine geçilir. Burada plakaya ve dolaylı olarak da zemine kademeli bir şekilde yükler uygulanır.

Plaka yükleme cihazı
Plaka yükleme deneyinin şematik görünümü

Uygulanan her yük kademesinde meydana gelen oturmalar sona erinceye kadar beklenir. Deney istenilen gerilme seviyelerine veya sistemin ulaşabileceği değerlere yakalanıldığında son verilir. Bu deneyde yükler istenildiğinde kademeli olarak da uygulanabilmektedir. Deneyde seçilecek reaksiyonel kuvvet çalışmada kullanılan gerilme seviyelerine uygun seçilmektedir.

Deney sırasında plakanın yerinde oynamayacak şekilde ve uygulanan gerilmenin sabit kalması kontrol edilmelidir. Ölçüm cihazının kalibrasyonu yapılmış ve yükleme ve boşaltma sırasında oluşan deformasyonları doğru ölçebilmelidir. Plaka yükleme deneyinde yük kademeleri için geçen süre zemin tabakalarının özeliklerine göre değişmektedir. Örneğin küçük yük kademeleri için oturmanın sabit hale gelmesi 10- 15 dakika içeresinde gerçekleşirken bazı durumlarda ise bu süre 1 saatin üzerine çıkabilmektedir.

Plaka zemin deneyi
Deneyin arazide uygulanma şekli

Plaka yükleme deneyi bir arazi deneyi olup zemin taşıma gücü ve oturma değerleri doğrudan ölçülebilmektedir. Bu deneyde kullanılan düzeneği açıklamak gerekirse zeminin üzerine oturan rijit bir plaka, üstte yükün uygulandığı bir ölü yük ve bu yükü alt plakaya aktaran bir kriko ve oturma miktarını ölçen komparatörlerden oluşmaktadır. Uygulanan yük ile plakanın yapacağı oturma davranışı komparatör saatleri ile belirlenir. Elde edilen veriler doğrultusunda yük-zaman, oturma-zaman, yük-oturma ilişkilerinden zeminin emniyetli taşıyabileceği yük bulunur.

Bu deney sadece doğal zeminlerin taşıma gücünün belirlenmesi amacıyla değil aynı zamanda demir yollarında, kara yolunda ve hava alanlarında dolgu sıkıştırma kontrolü amacıyla da kullanılmaktadır. Plaka yükleme deneyi yapı genişliğinin 4 katı derinliğe kadar zeminin homojen olduğu, örselenmemiş zemin örneği alınamadığı veya çok güç alınabildiği durumlarda başvurulan bir deneydir.

Yazar

Volkan Atabey

432 Yazı

Yüksek İnşaat Mühendisi ve B sınıfı iş güvenliği uzmanıdır. 2014 yılında Yapı Öğretmenliği bölümünü bitirdi. Çift anadal olmak üzere İnşaat Mühendisliği ve İş Güvenliği yüksek lisans programlarından 2018 yılında mezun oldu. 2019'da B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine hak kazandı. 2020 yılında İnşaat mühendisliği lisans tamamlama ile mühendis ünvanını aldı.
Tüm yazılar

Yorum Yap / Soru Sor

E-posta adresiniz sadece editör ile paylaşılıyor. Ziyaretçiler göremez. Zorunlu alanlar işaretlendi. * İşareti olan yerleri boş bırakmayın.