Asbest
Asbest

Asbest nedir? İnşaat sektöründe nerelerde bulunur?

Asbest; doğal olarak oluşan, ezildiği ve işlendiğinde kolaylıkla uzun, ince ve esnek liflere ayrılabilen altı tür lifli silikat minerali için kullanılan mineralojik ve ticari bir terim olarak tanımlanmaktadır. Bu terimin kökeni, Yunanca yanmaz anlamına gelen “Asbestinon” kelimesinden gelmektedir. Antik çağlarda bu mineraller için asbestos, asbestus, asbestinon, asbest, asbeste, asbeston, abeston, amiantos, amiantus, amianthus, amiant ve amiante terimleri de kullanılmıştır.

Yapılarına göre amfibol ve serpantin olmak üzere iki grupta sınıflandırılmaktadır. Amfibol grubu mineraller krokidolit (mavi asbest), amosit (kahverengi asbest), tremolit, aktinolit, antofilit, serpantin grubu mineral ise krizotil (beyaz asbest) dir.

Yüksek çekme dayanımı, yüksek eğilme- bükülme kabiliyeti, yüksek elektrik direnci ve manyetik duyarlılığa sahip olması, alkali ortama karşı dirençli olması, liflerin sulu ortamlarda ve organik bileşiklerde çözünmemesi, buharlaşmaması, yüzey özellikleri ve en önemlisi ısıya karşı dayanımının yüksek olması, asbestin başlıca fiziksel ve kimyasal özellikleridir.

Sahip olduğu fiziksel ve kimyasal özellikleri nedeniyle birçok endüstri dalında kullanım alanı bulmuş ve yapı ürünlerinde de kullanılmıştır. Asbestin insan sağlığına zararlı etkilerinin anlaşılmasıyla asbestli yapı ürünlerinin kullanımı birçok ülkede yasaklanmıştır. Ancak dünyada özellikle 1980 yılına kadar asbestli bu ürünler birçok yapıda kullanılmıştır.

Kimyasal etkilere dayanımı yüksek olması nedeniyle uzun ömürlü bir mineraldir. Bu nedenle asbestli yapı ürünlerinin kullanıldığı geçmişte yapılan bu binalarda asbestin sağlığa zararlı etkileri sürmektedir. Asbestli yapı ürünleri, yapıda, duvarda, tavanda, çatıda, döşemede, cephede, hizmet alanlarında ve borularda, yapısal öğelerin yalıtımında, elektrik panosu, kablo yalıtımı asansörler, laboratuvar tezgahları vb. diğer alanlarda kullanılmıştır.

yapılarda asbest
(1) Asbestli oluklu çatı kaplaması; (2) Asbestli çimento çatı kaplaması; (3) Asbestli vinil yer karosu; (4) Asbest tuğla; (5) Krizotil asbestli cephe kaplama; (6)Asbestli sıva; (7) Püskürtme asbest tavan kaplama; (8) Asbestli cephe kaplama; (9) Asbest ile yalıtımı yapılmış elektrik panosu; (10) Asbestli kağıt ileyalıtımı yapılmış havalandırma kanalı; (11) Yangın kapısı; (12) Amosit ve krizotil asbest ile sarılmış su borusu

Genel olarak, mineral parçacıklarının akciğerlerde tutunarak hastalık oluşturması parçacıkların, boyutlarına, kimyasal özelliklerine ve yüzey özelliklerine bağlıdır. Solunması en tehlikeli olan asbest lifleri; uzunluğu 5 μm’ den fazla, çapları 0.25 μm‘ den az ve en/boy oranı 3 den fazla olan asbest lifleridir. Bu aralıktaki lifler akciğerlere solunum yoluyla en kolay ulaşan liflerdir. Yapılan deneylerde uzunluğu 3 μm’den kısa, çapı 1.5 μm‘ den fazla olan liflerin tümör oluşturmadığı görülmüştür. Liflerin 3 µm’ den daha geniş çapta olanları ise solunamaz. Liflerin uzunluğu artıkça kanserojenliği de artmaktadır. 10 μm’ den uzun lifleri oldukça kanserojendir.

Asbestin tüm türleri, solunum sistemi hastalıkları olan asbestosis, mezotelyoma, plevra hastalıkları ve akciğer kanserine neden olmaktadır. Aynı zamanda tüm asbest türleri, gırtlak, böbrek, yumurtalık kanseri ve yemek borusu, mide, bağırsak, pankreas gibi sindirim sistemi kanserlerinin gelişiminde etkilidir. Ayrıca, Gözlerin sürekli olarak asbestten etkilenimi gözlerde hipertrofik konjuktivit hastalığının oluşumuna neden olmaktadır.

Yazar

Volkan Atabey

431 Yazı

Yüksek İnşaat Mühendisi ve B sınıfı iş güvenliği uzmanıdır. 2014 yılında Yapı Öğretmenliği bölümünü bitirdi. Çift anadal olmak üzere İnşaat Mühendisliği ve İş Güvenliği yüksek lisans programlarından 2018 yılında mezun oldu. 2019'da B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine hak kazandı. 2020 yılında İnşaat mühendisliği lisans tamamlama ile mühendis ünvanını aldı.
Tüm yazılar

Yorum Yap / Soru Sor

E-posta adresiniz sadece editör ile paylaşılıyor. Ziyaretçiler göremez. Zorunlu alanlar işaretlendi. * İşareti olan yerleri boş bırakmayın.