facebook twitter

Süneklik nedir?

28.08.2018

Dayanım kaybetmeden şekil değiştirebilme yeteneğine süneklik denir. Deprem enerjisi elastik ve plastik şekil değiştirme bölgelerinde bu davranış sayesinde tüketilir. Bir yapının şiddetli deprem etkisinde dayanımını kaybetmeden deprem enerjisinin önemli bir bölümünü tüketebilmesi için yapıda yeterli sünekliğin bulunması gerektiğinden, süneklik deprem etkilerine karşı gösterilen önemli bir davranış özelliğidir.

Süneklik; malzeme sünekliği, kesit sünekliği, eleman sünekliği, sistem sünekliği olarak sınıflandırılabilmektedir.

Beton ve çelik malzemeleri karşılaştırıldığında beton gevrek çelik ise sünek bir davranış sergiler. Beton çelik malzemesi ile sargılanarak daha sünek bir davranış sergilemesi sağlanır. Ayrıca sargılama etkisi sayesinde basınç dayanımı da arttırılmış olur.

Süneklik özellikle kesitin davranışı ile alakalı olmaktadır. Kesitteki eğrilik, süneklik kapasitesini belirler, bu davranış en iyi moment-eğrilik grafiğinden incelenebilmektedir. Eğrilik sayısal olarak iki nokta arasındaki açı değişiminin, uzaklık değişimine oranı olarak tanımlanabilir. Kısaca birim dönme açısı denilebilmektedir. Sünekliğin yapı mühendisliğindeki sayısal tanımı ise kopma eğriliğinin, akma eğriliğine oranı olarak verilebilir.

Sistemlerin doğrusal davrandığı tasarım yöntemlerinde, malzemelerin gerilme şekil değiştirme bağıntılarının doğrusal elastik bölgesinin ele alınması ve yer değiştirmelerin ihmal edilebilecek düzeyde küçük olduğu varsayımlarına dayanır. Fakat dış etkilerin işletme yüklerini aşarak taşıma gücü sınırına yaklaşmasıyla gerilmeler elastik olmayan bölgeye geçmektedir ve yer değiştirmeler ihmal edilemeyecek seviyelere gelmektedir.

Kapasite tasarımında yapılarda şiddetli depremlerde hasar oluşumuna izin verilmesi, bu hasar dağılımının tasarımcı tarafından belirlenmesi ve önlemlerin alınması amaçlanmaktadır. Bu önlemler taşıyıcı sistem ve elemanlarında sünek güç tükenmesinin gevrek güç tükenmesinden önce oluşması, hasarların oluşacağı yerlerin belirlenmesi ve belirlenen yerlerde sünekliğin arttırılması ile sağlanır. Sünek davranış ile birlikte tasarımda plastik şekil değiştirme yani hasar oluşumu kabul edilmiştir. Bu hasarların türü ve konumu kapasite tasarımının en önemli unsurlarıdır.

Depreme karşı dayanıklı olması istenen yapılarda, taşıyıcı sistemin bütününde, elemanlarında ve birleşim bölgelerinde deprem esnasında oluşan yüklerin temel zeminine güvenli bir şekilde aktarılmasını sağlayacak seviyede dayanım, rijitlik ve süneklik bulunmalıdır. Dayanım tasarım yüklerini taşıyabilecek kesit boyutlandırması ve detaylandırması ile sağlanır. Rijitlik yer değiştirmelerin sınırlandırması ile sağlanmaktadır. Bu sınırlandırma göreli kat ötelemelerinin kat yüksekliğine oranı ile belirlenir. Bu şekilde oluşabilecek ikinci mertebe etkiler kontrol altına alınmış olur. Malzeme, kesit, eleman ve sistem sünekliği olarak çeşitli türleri bulunmaktadır. Malzeme sünekliği haricinde kalanlar tasarımcı tarafından belirlenebilmektedir.


:

:

Demiryolu köprüleri tasarım olarak karayolu köprülerine benz...

Bir zemin kütlesinin statik kayma gerilmesinin, sıvılaş...

Nano ölçek kavramı boyutları 1-100 nm (1nm=10...

Günümüzde, enerji ihtiyacı ve enerji kaynaklarının kullan...

Yüksek yapı elemanlarını Kolon, Perde, Kiriş, Döşe...