Vebe Deney Yöntemi

Vebe Deney Yöntemi hakkında açıklamalara geçmeden önce işlenebilirlik üzerine bir kaç bilgi vermekte fayda var. Taze betonun ne ölçüde işlenebilir olduğunu anlatabilmek için “işlenebilmesi yüksek veya düşük”, ya da, “iyi veya kötü” gibi terimlerin kullanılması farklı insanlara değişik anlamlar ifade edebilmektedir. O bakımdan, betonun işlenebilme özeliğinin birtakım yöntemlerle deneysel olarak bulunabilmesi ve sayısal olarak belirtilebilmesi gerekmektedir. Ancak, işlenebilme özeliği içerisinde yer alan kolayca karılabilme, taşınabilme, segregasyon yapmadan yerleştirilebilme, sıkıştırılabilme ve yüzeyin düzeltilmesi gibi taze betonda aranılan özeliklerin tümünü deneysel olarak belirleyebilecek bir yöntem henüz mevcut değildir.

Betonun işlenebilme özeliğini belirlemek üzere bugüne kadar birçok ampirik deney yöntemi önerilmiştir. Bu yöntemlerin her biri taze betonun işlenebilme özeliği ile ilgili bazı beton özeliklerinin (kıvam veya akıcılık gibi) bulunmasına yaramakta ise de hiçbiri işlenebilmeyi tam olarak ölçememektedir. Taze betonun kıvamının (ve işlenebilirliğinin) araştırılabilmesi için kullanılan deney yöntemlerinden bazıları şunlardır:

(1) Çökme deneyi,

(2) Vebe deneyi,

(3) Sıkıştırma faktörü deneyi,

(4) Akıcılık deneyi (Sarsma tablası deneyi)

(5) Sıkıştırılabilme derecesi deneyi

(6) Yayılma tablası deneyi

Yukarıdaki yöntemler arasında çeşitli ülke standardlarında yer alan ve beton teknolojisi ile ilgili kimseler tarafından en çok kullanılanları ilk dört sırada olanlardır. Son iki yöntem olarak belirtilen “Sıkıştırılabilme Derecesi Deneyi” ve “Yayılma Tablası Deneyi”, sırasıyla, TS EN 12350-4 ve TS EN 12350-5 no.lu standartlarda anlatılmaktadır.

İlginizi çekebilecek yazı:  Taze betonda çökme deneyi

Vebe Deney Yöntemi

Vebe Deney Yöntemi

Vebe deneyi ile ilgili standartların bazıları şunlardır: BS 1881 , TS EN 12350-3, ve ISO 4110 Vebe deneyi Avrupa ülkelerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. ASTM standartlarında bu deney yöntemi yer almamaktadır; Amerika Beton Enstitüsü’nün ACI 211 no.lu standartında betonun işlenebilirliğinin bulunması için önerilen deney yöntemleri arasında bulunmaktadır. Vebe deneyi, taze beton karışımlarının kıvamını ölçmek amacıyla kullanılmaktadır. (Deneyin ismi, 1940 yılında bu deneyi geliştiren İsveçli V. Bahrner’in adının ve soyadının ilk harflerinden gelmektedir.)

İlginizi çekebilecek yazı:  Taze betonda çökme deneyi

Vebe deneyine başlamadan önce, aletin iç çapı 24 cm, yüksekliği 20 cm olan metalden yapılmış ve altı kapalı olan silindir şekilli boş kabı, titreşim masası üzerine vidalarla sağlam bir şekilde bağlanmaktadır, ve çökme deneyinde olduğu gibi, alt ve üst çapları 20 cm ve 10 cm, yüksekliği 30 cm olan kesik koni şekilli boş huni silindir kabın içerisine yerleştirilmektedir. Taze beton, aynen çökme deneyindeki gibi, üç tabaka halinde ve her tabakaya 25’er kez şişleme uygulanarak çökme hunisine yerleştirilmektedir. Bu işlemi takiben, çökme hunisi düşey yönde yukarı kaldırılıp, betonun silindir kap içerisinde çökmesi sağlanmaktadır.

Vebe Aleti

Daha sonra, çapı 23 cm ve et kalınlığı 1 cm olan transparan (saydam) bir disk, çökme yapmış taze beton deney numunesi üzerine değecek şekilde yerleştirilip, aşağı doğru serbestçe hareket edebilecek durum sağlanmaktadır. Bütün bu işlemlerden sonra, dakikada 2000 titreşim (frekans) sağlayan titreşim masası çalıştırılmakta ve aynı anda kronometreye basılarak deneyin başlama anı tesbit edilmektedir. Diskin alt yüzeyi çimento harcı ile tamamen kaplandığı anda (ki, bu durumda, betonun şekli ilk andaki çökme nedeniyle aldığı bozuk konik şekilden değişiklik gösterip, silindirik bir şekil almaktadır) vibrasyon ve kronometre durdurulmaktadır. Böylece bu işlemin kaç saniyede yer aldığı tesbit edilmektedir. Bulunan süreye Vebe süresi denilmektedir.

Vebe deney yöntemi hakkındaki açıklamalar bu şekilde umarım faydalı olmuştur.

@volkanatabey