facebook twitter

Kompaksiyon Nedir?

08.11.2018

Kompaksiyon (sıkıştırma); zemin danelerinin birbirine yaklaştırılarak, aralarındaki hava boşluklarının azaltılması ile daha sıkı bir forma getirilmelerini sağlayan mekanik bir uygulamadır. Bu işlem eski tarihlerden bu yana uygulanan bilinen bir yöntemdir.

Yüzey kompaksiyonu (silindirleme); dolguların, yol temellerinin, kaplamalı zeminlerin ve her türlü gevşek kaba daneli zeminlerin ıslah edilmesinde kullanılan çok etkili ve ekonomik bir yöntemdir. Yüzey kompaksiyonu ile zemin iyileştirme maliyeti, diğer zemin iyileştirme tekniklerine göre daha az olmaktadır.

Suya doygun olmayan zeminlerin ve kötü imal edilen dolguların zemin parametlerini olabildiğince zemin derinliklerine kadar iyileştirmek ve meydana gelen deplasmanları minimuma indirmek amacı ile dinamik sıkıştırma (dinamik kompaksiyon) yöntemi uygulanmaktadır. Bu metot, ilk olarak Soletance Freyssinet şirketine bağlı Menard şirketi tarafından bulunmuştur.

Kompaksiyon ile zemin iyileştirme yönteminde gereken başlıca ekipmanlar, vinç ve vincin kaldırabileceği miktarı ayarlanabilen ağırlıklardır. Vinçler genel olarak özel imal edilirler. Bu yöntemde, belirli ağırlıktaki yüklerin proje kriterlerine göre değişebilen yükseklikten serbest düşü ile bırakılarak, çeşitli vuruş sayıları ile zemine enerji uygulama prensibine dayanmaktadır.

Bu zemin ıslahı yöntemi ile yapının inşa edileceği zeminin içerisinde boşluk oranı azalacak ve mukavemeti artacaktır. Boşluk oranını optimum sıkılık değerine ulaştırmak, en iyi iyileştirmeyi elde etmemizi sağlayacaktır. Dinamik kompaksiyon metotları; zemine tatbik edilen enerji miktarı ve iyileştirme amacına bağlı olarak, Ağır Dinamik Kompaksiyon (Heavy Dynamic Compaction - HDC), Yüksek Enerji Payandaları (High Energy Pillars - HEP) ve iyileştirmeden sonra yüzeyde sıkışmayı artırmak için uygulanan ütüleme (Ironing) metotları projede istenen kriterlere göre birlikte ve ayrı olarak uygulanabilmektedir.

Saha içerisindeki zemin özelliklerini temsil eden bir noktada test yapılmalıdır. Bu test alanında, ey uygun sıkışma enerjisi, zemine uygulanacak darbe sayısı, düşü yüksekliği ve uygulanacak düşü ağırlığının bulunması amacıyla kabarma ve penetrasyon deneyleri yapılmalıdır. Dinamik kompaksiyon için en uygun enerji düzeyi ve düşü sayısı belirlendikten sonra, imalat yapılmaldır.

Vibro Kompaksiyon diğer adıyla Vibroflotasyon mekanik bir iyileştirme yöntemidir. Gevşek daneli zeminlerin sıkıştırılması ile gerçekleştirilen işlemde 50-60 metreye aralığında iyileştirme sağlanabilmiştir. Bu zemin iyileştirme yöntemi Hong Kong'ta yer alan bir havaalanı inşaatında oldukça geniş bir sahada iyileştirme yapmakta kullanıldıktan sonra önemi artmıştır. Diğer metotlara göre daha az maliyetli olup inşa süresinden tasarruf ettirmektedir.

Vibro kompaksiyon, özellikle deprem riski altındaki alanlarda, zemin parametrelerine göre derin temellere kıyasla daha az maliyetli bir seçenektir. Vibro Kompaksiyon kum-çakıl ihtiva eden zeminleri vibratörlü sondaj makineleri kullanılarak sıkıştırılmasına dayalı bir yöntem olup zemin dayanımının artırılması amaçlanır. Bu yöntem zeminin dayanabileceği maksimum yük ile akmaya karşı dayanımını artırır.

Vibro kompaksiyon yöntemi ile gevşek granüllü zemin vibrasyonlu delgilerin belli bir düzen içerisinde yapılarak formasyon sıkıştırılır. Sondaj kalıplarının zemin ile penetrasyonu, sondanın ucundan zemine tatbik edilen water-jetting ile sağlanır. Vibro kompaksiyon ile güçlendirilen sığ zeminler, yüksek taşıma gücüne ulaşmaktadır. Eğimli yüzeye sahip ve deprem etkisi altında sıvılaşma potansiyeli olan zeminlerin hareketini engellemek ve ıslah etmek amacıyla kullanılabilen bir yöntemdir.

Sıkıştırma işlemi yatayda vibrasyonu sağlayan ve vibroflotasyon olarak adlandırılan uygulama ve sondaj (vibroflot) ile yapılır. Sıkıştırma standart (dikey biçimde çalışan) bir vibratörün kullanımı ile dikey olarak da yapılabilir.

Vibro Kompaksiyon ile yapı zemini genellikle % 15’e kadar sıkıştırılabilmektedir. Bu yöntemin sağlıklı olarak uygulanması için azami dikey basıncı sağlanması şarttır. Yüzeyde bu etki sağlanamadığı için zemin yüzeyinin silindiler yardımı ile sıkıştırılması gerekmektedir.

Vibro kompaksiyon diğer zemin ıslah yöntemlerine göre daha ekonomik ve az sürede tatbik özelliği ile inşa süresinden tasarruf sağlayan bir yöntemdir. Zemin, daha uygun bir malzeme ile yer değiştirmeye gerek kalmadan veya malzeme nakli ile gerçekleştirilmeden sıkıştırılarak ıslah edilmektedir. Yapı alanında mevcut başka yapılar bulunurken de bu metot sağlıklı biçimde uygulanabilir. Bu yöntemde dinamik kompaksiyonda olduğu gibi ani basınçlı dalgalar ile zeminde istenmeyen etki oluşturulmadığı için bitişik yapılara zararı olmaz. Genellikle kompaksiyon yapılacak noktalar eşkenar üçgen gridler şeklinde 2.5 m'den 4.5 m'ye kadar olan uzaklıkta düzenlenir. Bu mesafeler projelendirmede alana özel olarak tespit edilmelidir. Zeminin ne kadar iyileştirildiği imalat sonunda yapılacak deneyler ile ispatlanmalıdır.

Kompaksiyonun getireceği faydalar;

* Dış yükleri taşımada yeterli dayanım sağlanır.

* Yük altındaki oturma ve şekil değiştirmeler en aza indirilir.

* Aşırı şişme ve büzülmeler engellenir.

* Mukavemet özellikleri uzun yıllar boyunca korunabilir.

* Yapıya uygun permeabilite ve drenaj özellikleri sağlanır.


:

:

Demiryolu köprüleri tasarım olarak karayolu köprülerine benz...

Bir zemin kütlesinin statik kayma gerilmesinin, sıvılaş...

Nano ölçek kavramı boyutları 1-100 nm (1nm=10...

Günümüzde, enerji ihtiyacı ve enerji kaynaklarının kullan...

Yüksek yapı elemanlarını Kolon, Perde, Kiriş, Döşe...