İş kazalarının şirketlere maliyeti

16.11.2018
İş kazaları maliyeti

İş güvenliği çalışmalarının amacı, iş yerlerindeki tehlike koşulları ortadan kaldırmaya yöneliktir. İnşaat sektöründe iş kazası dolayısı ile ölen veya yaralanan sayısını sıfıra indirmek zor da olsa hedeflenen, iş kazaları dolayısıyla hiçbir çalışanın zarar görmemesidir. Ülkemiz pek çok sektöre ev sahipliği yapmaktadır. İnşaat sektörü de ülkemizde önde gelen sektörler arasında yer almaktadır. Yüksek sayıda çalışanın bulunduğu bu sektörde çalışma alanlarının farklılığı, iş kolunun çokluğu, yapılan işlerin projeye göre farklılık göstermesi gibi sebeplerden dolayı iş kazalarına yüksek oranda rastlanmaktadır. İş kazasının oluşması işçinin sağlığının bozulması, can kaybı gibi ciddi sonuçlara sebep olurken aynı zamanda işletmelere önemli ölçüde maddi zararlar getirmektedir.

İşletmeler genellikle işe başlarken iş sağlığı ve güvenliği için alınması gereken önlemlerin maliyet boyutunu düşünerek bunları göz ardı etmektedirler. Bu önlemleri almamak veya gereken özeni göstermemek, sonrasında işletmeye başlangıçta alınan önleme maliyetlerine göre çok daha fazla gidere neden olabilmektedir. Bu durum buzdağı örneği ile açıklanabilir. İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili alınacak önlemlerin oluşturduğu maliyetler buz dağının görünen yüzü iken bu önlemlerin alınmamasında veya yeteri kadar özenin gösterilmemesi durumunda karşılaşacağımız maliyetler görünmeyen yüzünü oluşturmaktadır. İş güvenliği önlemleri almak sonrasında oluşması muhtemel maliyetleri karşılamaktan daha kolaydır. İş kazalarının oluşması ile ortaya çıkan maliyetler incelendiğinde genel olarak bu maliyetlerin “doğrudan maliyetler” ve “dolaylı maliyetler” olarak iki gruba ayrıldığı gözlemlenmektedir.

Doğrudan maliyetlere; kaza anında yapılan ilk yardım masrafları, kazalıya ödenen geçici ve sürekli iş göremezlik ödenekleri, gerekli dinlenme süreleri için ödenen ücret, ödenen tazminatlar, mahkeme giderleri, ölümlü kazalarda uygulanacak cezai hükümlerin bedelleri girmektedir. Dolaylı maliyetlere ise; işgücü kaybı, kazalının çalışamaması, kazalıya yapılan ilk yardım, kaza sonucu işçilerin verdikleri aralar, usta ve yöneticilerin kazayı incelemek için kaybettikleri zaman, yasal işlemler için kaybettikleri zaman, üretim kaybı, kaza sırasında üretime ara verilmesi, iş akım ve programındaki aksamalar, makinaların durması, hammadde ve malzemenin zarara uğraması, kazaya uğrayan işçinin işe dönmesi halinde verimdeki düşmeler, siparişlerin zamanında karşılanamamasından doğan kayıplar, firmanın şöhret kaybı nedeniyle ortaya çıkan maliyetler girmektedir.

İş sağlığı ve güvenliği, işveren ve işçi sorumluluklarını, karşılıklı borçlarını ele alan yasalar aşağıda sıralanmıştır:

• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası No: 2709, Tarih 18.10.1982

• İmar Kanunu No: 3194, Tarih 03.05.1985

• Yapı Denetimi Hakkında Kanun No: 4708, Tarih 29.06.2001

• İş Kanunu No: 4857, Tarih 22.05.2003

• Türk Ceza Kanunu No: 5237, Tarih 26.09.2004

• Sos. Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu No: 5510, Tarih 31.05.2006

• Türk Borçlar Kanunu No: 6098, Tarih 11.01.2011

• İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu No: 6331, Tarih 20.06.2012

Yaşanan iş kazalarının büyüklüğü, ortaya çıkardığı zararın büyüklüğüne göre değerlendirilmektedir. Bu zararlar, kaza geçiren açısından manevi kayıplar şeklinde yaşanırken; işverenler açısından maddi olarak değerlendirilmektedir. Kaza, sakatlık ile sonuçlanmışsa, kaza geçiren kişi öncelikle manevi açıdan büyük acı ve kayba uğramış olacaktır. Sakat kalan kişiye, iş göremezlik tazminatı, aylık bağlanması gibi yardımlarda bulunulsa da, bu durum kişinin kaybolan uzvunu geri getiremezken, ruhsal durumunun bozulmasını ve aile yapısının etkilenmesini de önleyememektedir. Ülkemizde yasal olmamasına rağmen sigortasız çalışanlar bulunmaktadır. Eğer kaza geçiren kişi sigortasız ise SSK ödeneklerinden de yoksun kalmaktadır. Süreklisakatlık durumunda kalan kişinin çalışma hayatı olumsuz yönde etkilenecektir. Kişinin çalışma hayatının son bulmasının kişiyi olumsuz etkilediği gibi, ülke çapında düşünüldüğünde büyük ekonomik kayıplara sebep olmaktadır.

Ekonomik faaliyetler insan gücü olmadan yapılamaz. Üretimi planlayan, yönlendiren, kontrol eden ve pazarlayan, insan emeğidir. İş kazaları çalışanı çalışmaktan uzaklaştırmakta dolayısıyla ekonomik kayba uğratmaktadır. Meydana gelen iş kazası işin akışını durdurarak üretimin ilerleyişini yavaşlatmaktadır. Kaza sonucu işyerindeki kullanılacak malzeme ve ekipmanlar zarar görürken, diğer çalışanların da değişen oranlarda iş gücü kaybına neden olmaktadır. Dolayısıyla, iş kazaları üretim ve verimlilik kaybına neden olmaktadır. Kazadan sonra işin yeniden düzene girmesi için geçen süre içerisinde üretim durmakta ya da aksamaktadır.

Kar amacı güden bir inşaat firmasının başlangıçta yaklaşık maliyet hesapları yaptığı bilinmektedir. Fakat bu maliyet hesaplarına iş kazasından doğacak olan maliyetler gibi karşılaşılması kesin olmayan maliyetler dahil edilmeyebilir. Oysa iş kazasından doğacak olan maliyetleri değerlendirmek oldukça önemli bir noktadır. Bir firmanın böyle bir durumdan dolayı karşılaşacağı maliyeti bilmesi, iş güvenliği önemleri almasını sağlarken, gerçekçi planlar yapmasına yardımcı olacaktır.

İnşaat sektöründe iş kazalarının önemli boyutlarda maddi kayıplara neden olduğu, işveren, devlet ve çalışanların, maddi ve manevi yönden etkilendiği gerçeği karşısında, çalışanların çalışma koşullarını iyileştirici tedbirler alınmalı, işçiler uygun koşullarda çalıştırılmalıdır. İş kazalarının önlenmesi, işyerindeki fiziksel koşulları iyileştirerek, uygun kalitede önleyici ve tedavi edici sağlık hizmetleri sunarak, çalışanları amaca uygun ve periyodik eğitimlere tabi tutarak mümkün olabilir.


:

:

Lifli Beton

Betonun zayıf yönlerinden biri olan çekme vb. gerilmelerine karşı direnci ve ...

Yeşil Çatı

Yeşil çatılar, ilave ağırlığa dayanma gücü olan; su, su buharı ve kökler ...

Demiryolu Tren

Demiryolu köprüleri tasarım olarak karayolu köprülerine benzer temel parçal...

Sıvılaşma

Bir zemin kütlesinin statik kayma gerilmesinin, sıvılaşmış haldeki zeminin...

Nano Teknoloji

Nano ölçek kavramı boyutları 1-100 nm (1nm=10-9 m, yani metrenin mily...