11
Oct
facebook twitter

Bağıl Yoğunluk (Özgül Ağırlık) Deneyi

Bu deney, ince daneli zeminlerde danelerin bağıl yoğunluğunun tayini için uygulanır. Bu deney, elekten geçecek biçimde öğütülmesi şartıyla orta ve iri danelere de uygulanabilir.

Deneyde kullanılacak araçlar:

Piknometre (Hacim Şişesi): En az 50 mL kapasiteli ve sıcağa dayanıklı, Su banyosu, Elek: 4,75 mm veya daha küçük göz açıklıklı, Desikatör, Etüv: Sürekli olarak 105 ± 5 ºC sıcaklık sağlayabilen, Terazi: 0,001 g doğrulukla tartma yapabilen, Vakum Pompası, Spatül veya Cam Çubuk: 130 mm uzunluğunda, 3 mm genişliğinde olan, Piset: Havası alınmış damıtık su dolu olan, plastikten yapılmış su kabı, Plastik Hortum: Vakum kaynağı ile desikatörü birbirine bağlayan, uygun çap ve uzunlukta, Termometre: 0 ºC ile 50 ºC arasında ölçüm yapabilen, 0,5 ºC hassasiyetli

Deneyin Yapılışı:

Hacim Şişesi, sıcaklığı 105 ± 5 ºC olan etüvde kurutulur, desikatörde soğutulur ve 0,001 g doğrulukla tartılır (M1)

Özgül ağırlık değeri hidrometre deneyine ilişkin hesaplamalarda kullanılacağı için, 0,0075 mm’lik elekten geçen zeminden, 250 mL’lik şişe için 50 g civarında örnek alınmalıdır. Elde edilen numune, sıcaklığı 105 ± 5 ºC olan etüvde kurutulur. Oda sıcaklığına kadar soğutulduktan sonra zemin numunesi bağıl yoğunluk şişesine aktarılır. Şişe, içerisindeki zemin ve kapağı ile birlikte 0,001 g doğrulukla tartılır (M2). Zeminin etüvde kurutulması işlemi sonucunda hidratasyon suyunda meydana gelecek kayıplardan ötürü danelerin bağıl yoğunluğunda değişme olabileceğinden kuşkulanılıyorsa, zemin doğal durumunda denenmeli ve kullanılan numunenin kütlesi, deneyin sonunda sıcaklığı 80ºC’yi aşmayan bir etüvde ve gerekirse 24 saatten daha uzun bir süre kurutularak ölçülmelidir.

Hacim şişesi içindeki numunenin üzerini örtecek miktarda, havası alınmış damıtık su ile doldurulur. Bazı zeminler (suda eriyebilen tuzlar içeren zeminler) için su yerine gazyağı veya alkol kullanılabilir. Bunlardan herhangi biri kullanıldığında, durum deney raporunda belirtilmeli ve sıvının deneyde kullanılan belirli sıcaklıkta yoğunluğunu ölçmek için ayrı bir deney yapılmalıdır. Hacim şişesi, içerisindeki zemin numunesi ve suyla birlikte üzerinde kapağı bulunmaksızın, vakum desikatörüne uygulanır ve yavaşça 760 mm eşdeğer civa basıncına düşürülür. 250 mL’lik şişeler büyük olduğundan, bunlar vakum desikatörünün içine sığmayacağı için direk vakum uygulanır. Bu işlem sırasında, zemin içindeki hava kabarcıklarının şiddetli köpürmeye yol açmamasına özen gösterilmelidir. Bu yapılmazsa karışımdan sıçrayan ufak damlacıklar hacim şişesinin ağzından çevreye saçılarak malzeme kaybına yol açar. Hacim şişesine, numuneden hava çıkışı durana kadar vakum uygulamaya devam edilir.

Vakum işlemi bittikten sonra, hacim şişesi, havası alınmış damıtık su ya da deney sıvısı eklenerek işaret çizgisine kadar doldurulur. Kapağı kapatıldıktan sonra, boyun seviyesine kadar su banyosu içine batırılır ve yaklaşık olarak 1 saat süreyle banyonun sıcaklığına 20 ± 1 ºC’ye erişene kadar bekletilir. Hacim şişesi içerisindeki sıvıda gözle görülür bir azalma olursa, kapak çıkarılır ve hacim şişesi işaret çizgisine kadar doldurup kılcal borusundan taşacak kadar havası alınmış damıtık su ya da sıvı eklendikten sonra kapak yeniden kapatılır. Hacim şişesi banyo içerisine konur ve banyonun sıcaklığına yeniden erişene kadar bekletilir. Hacim şişesinin içindeki suda yine azalma oluyorsa, hacim şişesinin işaret çizgisine kadar dolması sağlanana kadar bu işlem tekrarlanır.

Kapağı kapalı durumdaki hacim şişesi banyodan çıkartılır ve dış yüzeyi iyice kurulandıktan sonra 0,01 g doğrulukla tartılır (M3).

Hacim şişesinin içindekiler boşaltılır, hacim şişesi temizlenir ve havası alınmış damıtık su veya deney sıvısı ile işaret çizgisine kadar doldurulur, kapağı kapatılır ve su banyosunda 1 saat süreyle veya banyonun deney için seçilmiş sıcaklığına erişene kadar bekletilir. Hacim şişesinin içerisindeki suda veya deney sıvısında gözle görülür bir azalma olursa, kapak çıkarılır ve hacim şişesini dolduracak kadar havası alınmış damıtık su eklendikten sonra kapak yeniden kapatılır. Hacim şişesi banyo içerisine konur ve banyonun belirli sıcaklığına yeniden erişmesine kadar bekletilir. Hacim şişesinin içindeki suda veya deney sıvısında yine azalma oluyorsa, hacim şişesinin işaret çizgisine kadar dolması sağlanana kadar bu işlem tekrarlanır. Son olarak, hacim şişesi banyodan çıkarılır ve dış yüzeyi iyice kurulandıktan sonra 0,01 doğrulukla tartılır (M4).

M1, Hacim şişesinin kütlesi, (g)

M2, Hacim şişesi ile kuru zemin kütlesi, (g)

M3, Hacim şişesi, zemin ve sıvının kütlesi, (g)

M4, Hacim şişesinin sadece sıvı ile dolu kütlesi, (g)

ρL, Deneyde kullanılan sıvının deney sıcaklığında yoğunluğu, (kN/m³ )

ρw, Damıtık suyun deney sıcaklığında yoğunluğu, (kN/m³ ) dur.


:

:

Betondan beklenen en kritik etken, yapı kullanım am...

Betonun üretimi, taşınması ve yerleştirilmesi esnasındaki hom...

Viskozite, moleküller arasındaki sürtünmeden dolayı akışkan malz...

Merdivenler farklı yükseklikteki yapı bölümleri arasında kişilerin...

Dayanım kaybetmeden şekil değiştirebilme yeteneğine süneklik denir....